Korku imparatorluğu kurulmaya çalışıldığı günlerde o ülkenin aydınları kendilerine özgü yöntemler geliştirirler. Örneğin Kelile Dimle yapıtı böylesi günlerin bir ürünüdür. Hindistan'da hüküm süren kral yardakçıların dışında herkesi susturur, susmayanları da tutuklatır.
Bir profesör olan Beydaba, kralın şerrinden koktuğu için hayvanları konuşturarak insanlara ders vermek ister. Dünyada ilk fabl türü yapıt böylece ortaya çıkar. Tabi fabl deyince aklımıza Fransız, La Fonten gelir ama pek çok Avrupalının yaptığı gibi La Foten de Beydaba'nın Kele Dilme yapıtını aşırmış, küçük uyarlamalarla da sahiplenmiştir.
Tam bunları düşünürken 21 Nisan tarihli Dünya Türk Birliği'inden bir ileti geldi. Çanlar kimin için çalıyor, diye
Eski zamanlarda krallıkla idare edilen bir ülke varmış Ama, bu ülkede hukuk ve hâkimler de varmış. Sıradan bir yurttaş öldüğünde şehir merkezindeki dev çan uzun uzun bir kez çalarmış. Eşraftan biri ölürse dev çan iki defa çalınır yankılanırmış. Büyük devlet adamı öldüyse üç defa çalarmış. Kral öldüğünde dört defa çalarmış uzun uzun
Gel zaman git zaman şehirde bir olay olur, iş mahkemeye gider. Davanın sanığı olarak mahkeme huzuruna çıkarılan kişinin suçsuz olduğunu tüm yurttaşlar bilmektedir. Aklanması gereken davadan sürpriz bir karar çıkar. Sanık para cezasına çarptırılır.
Hâkim sorar:
- Bir diyeceğin var mı?
Sanık:
- Yok der. Mahkeme biter. İzleyiciler dağılırken kafalarında bir kaygı vardır.
Kısa bir süre sonra dev çanın sesi duyulur.
- Acaba kim öldü? Çan bir kez daha çalar.
- Eşraftan birisi mi? Çan bir kez daha çalar.
- Hımm büyük devlet adamı öldü. Acaba kim? Soruya yanıt alamadan çan bir kez daha çalar. Herkeste bir feryat:
- Kral öldü. Ancak çan beşinci, altıncı kez tekrar çalınca çan görevlisine koşarlar. Bir de bakarlar ki çanı çalan haksız yere mahkûm edilen adamdır.
Sorarlar:
- Ne demek beş, altı kere çanı çalmak. Kraldan büyük kim ölür ki?
Yanıt şaşırtıcıdır.
- Adalet öldü. Tuz koktu der, çeker gider
Dünyada yıkılmayan imparatorluk yoktur. Gün gelir, çanların kimin için çaldığı tüm halkımızca anlaşılır